Müzik tarihinin en büyük dahilerinden biri kabul edilen Ludwig van Beethoven, yalnızca besteleriyle değil, kaderine meydan okuyan hayat hikâyesiyle de insanlık hafızasında eşsiz bir yer edinmiştir. Onu asıl olağanüstü kılan şey ise işitme duyusunu büyük ölçüde kaybettikten sonra bile müzik üretmeye devam etmesidir. Bir besteci için en hayati duyu olan işitmenin neredeyse tamamen yitirilmesi, çoğu insan için sanatın sonu anlamına gelebilirdi. Beethoven içinse bu durum, müziğin fiziksel bir algıdan çok daha derin bir zihinsel ve ruhsal süreç olduğunu kanıtlayan bir dönüm noktası oldu.

Peki Beethoven gerçekten tamamen sağır mıydı? Ne zaman işitme kaybı başladı? Ve en önemlisi: Duymadan nasıl beste yapabiliyordu?

İşitme Kaybı Ne Zaman Başladı?

Beethoven 1770 yılında Bonn’da doğdu. Küçük yaşta olağanüstü müzik yeteneği fark edildi ve gençliğinde Viyana’ya giderek Avrupa’nın en önemli müzik merkezlerinden birinde kariyerini sürdürdü. 20’li yaşlarının sonlarına geldiğinde ise işitme problemleri yaşamaya başladı. Kulak çınlamaları (tinnitus), uğultular ve yüksek frekansları duyamama gibi belirtiler giderek arttı.

1802 yılında yazdığı ve tarihe “Heiligenstadt Vasiyeti” olarak geçen mektupta, işitme kaybının onu ne kadar derinden sarstığını açıkça dile getirir. Bu mektupta, yaşadığı çaresizlik ve intihar düşüncelerinden bahseder; ancak müziğe olan bağlılığının onu hayatta tuttuğunu söyler. Henüz 32 yaşındayken duyma yetisini kaybetmeye başlayan bir besteci için bu durum büyük bir travmaydı.

40’lı yaşlarına geldiğinde ise neredeyse tamamen sağırdı. Buna rağmen tam da bu dönemde en büyük eserlerini üretmeye başladı.

Müziği “Zihninde Duymak” Ne Demek?

Beethoven’ın sağır olmasına rağmen beste yapabilmesinin en temel nedeni, olağanüstü gelişmiş içsel işitme (inner hearing) yeteneğiydi. Profesyonel müzisyenler, bir notaya baktıklarında o sesi zihinlerinde duyabilirler. Beethoven’da bu yetenek sıradan bir müzisyenin çok ötesindeydi.

Çocukluğundan itibaren aldığı yoğun müzik eğitimi, armoni bilgisi ve kompozisyon tecrübesi sayesinde notalar onun için yalnızca semboller değildi; her biri zihninde canlı bir sese dönüşüyordu. Orkestradaki her enstrümanın tınısını, hangi notada nasıl bir renk oluşturacağını biliyordu.

Bir bakıma Beethoven için müzik artık dış dünyadan gelen bir ses değil, zihninin içinde kurduğu devasa bir ses evreniydi. Bu nedenle işitme duyusu fiziksel olarak zayıflasa bile, iç dünyasındaki müzik susmadı.

Titreşimleri Hissetmek: Fiziksel Bir Destek

Beethoven tamamen sağır olmadan önce, duyma yetisi azalmaya başladığında titreşimleri kullanarak çalmaya devam etti. Piyanonun gövdesine yanağını veya çenesini dayayarak ses titreşimlerini kemik yoluyla algıladığı bilinir. Bu yöntemle notaların frekansını fiziksel olarak hissedebiliyordu.

Bazı kaynaklar, piyanosunun ayaklarını keserek yere daha yakın hale getirdiğini ve titreşimleri daha güçlü hissetmek istediğini belirtir. Bu, onun müziği sadece kulakla değil, bedenle de deneyimlediğini gösterir.

Ancak tamamen sağır olduktan sonra bile beste yapmaya devam etmesi, artık titreşimin ötesinde zihinsel bir sürecin devrede olduğunu gösterir.

En Büyük Eserlerini Sağır Olduğu Dönemde Yazdı

Beethoven’ın işitme kaybı ilerledikçe üretkenliğinin azalmadığı, aksine derinleştiği görülür. Özellikle “geç dönem” olarak adlandırılan son yıllarında yazdığı eserler, müzik tarihinin en yenilikçi ve cesur besteleri arasında kabul edilir.

Bunların başında elbette 1824 yılında prömiyeri yapılan 9. Senfoni gelir. Bu eser, yalnızca müzikal yapısı değil, Friedrich Schiller’in “Neşeye Övgü” (Ode to Joy) şiirini koro ile senfoniye dahil etmesi bakımından da devrim niteliğindedir.

9. Senfoni’nin ilk seslendirilişinde Beethoven orkestrayı yönetmeye çalışmış ancak müziği duyamadığı için tempo konusunda geride kalmıştır. Konser sonunda seyircilerin ayakta alkışladığını fark etmemiş, soprano solistlerden biri onu omzundan çevirerek kalabalığı göstermiştir. Beethoven, o an sahnede yüzlerce insanın coşkusunu görerek selam vermiştir. Alkışları duyamasa da, yarattığı etkiyi görmüştür.

Bu sahne, insan iradesinin ve yaratıcılığının sembollerinden biri haline gelmiştir.

Müzik Artık Daha Soyut ve Cesurdu

Beethoven’ın sağır olduktan sonra yazdığı eserler, önceki dönemine göre daha karmaşık, daha deneysel ve daha içsel bir karakter taşır. Geç dönem yaylı çalgılar dörtlüleri ve piyano sonatları, dönemin dinleyicileri için anlaşılması zor bulunmuştur.

Bu durumun bir nedeni, Beethoven’ın artık dış dünyanın beklentilerinden kopmuş olmasıdır. Duymadığı bir dünyada, müziği tamamen içsel bir deneyim olarak yazıyordu. Kimi müzikologlara göre işitme kaybı, onun müziğini daha soyut ve felsefi bir boyuta taşımıştır.

Artık salonun beğenisini değil, zihnindeki mükemmel sesi takip ediyordu.

Bilimsel Açıdan Mümkün mü?

Bugün nörobilim, Beethoven’ın durumunu daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor. Beynimiz sesleri yalnızca kulak yoluyla algılamaz; aynı zamanda hafızada depolar ve yeniden üretir. Profesyonel müzisyenlerde işitsel korteks ve hafıza merkezleri çok güçlüdür.

Beethoven’ın beyninde yıllarca süren yoğun müzik pratiği, sesleri zihinsel olarak yeniden üretme kapasitesini inanılmaz derecede geliştirmişti. Yani kulağı duymasa da, beyni müziği üretmeye devam ediyordu.

Bu durum, müziğin yalnızca işitme duyusuna bağlı olmadığını; zihinsel ve kavramsal bir yapı olduğunu gösterir.

Trajediden Doğan Bir Deha

Beethoven’ın sağır oluşu trajik bir kader gibi görünse de, bu durum onun sanatsal kimliğini daha da derinleştirmiştir. Yaşadığı izolasyon, yalnızlık ve içsel mücadele eserlerine yansımıştır.

Onun müziğinde duyulan dramatik gerilim, ani dinamik değişimler ve güçlü temalar, belki de bu içsel savaşın bir sonucudur. 5. Senfoni’nin kaderi temsil ettiği söylenen dört notalık açılışı (“ta-ta-ta-taa”) bile bu mücadele ruhunu sembolize eder.

Beethoven için müzik, artık sadece bir sanat değil; varoluşsal bir direnme biçimiydi.

300 Milyon Liralık OnlyFans Operasyonu: 8 İlde Eş Zamanlı Baskın, 16 Gözaltı

Sonuç: Müziği Duymak İçin Kulak Gerekmez mi?

Beethoven’ın hikâyesi, insan yaratıcılığının fiziksel sınırların ötesine geçebileceğini gösteren en çarpıcı örneklerden biridir. İşitme kaybı, onun için bir son değil, müziği daha içsel bir boyutta keşfetme süreci olmuştur.

O, orkestrayı kulaklarıyla değil, zihniyle duyuyordu. Notalar onun için kağıt üzerindeki işaretler değil, yaşayan ses varlıklarıydı.

Bugün Beethoven’ın eserleri hâlâ dünyanın dört bir yanında çalınıyor, dinleniyor ve insanlara ilham veriyor. Onun sağır halde beste yapabilmesi, müziğin yalnızca bir ses sanatı değil, aynı zamanda bir düşünce ve hayal gücü sanatı olduğunu kanıtlıyor.

Beethoven, işitme duyusunu kaybetmiş olabilir; ama müziği hiçbir zaman kaybetmedi. Ve belki de onu ölümsüz yapan şey tam olarak buydu.

Karadeniz’in sarp kayalıkları arasında yükselen, doğayla tarihin iç içe geçtiği eşsiz bir yapı: Sümela Manastırı… Trabzon’un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi’ne hâkim Karadağ’ın yamacında, deniz seviyesinden yaklaşık 1.200 metre yükseklikte konumlanan bu görkemli manastır, yüzyıllardır hem inanç hem de kültür tarihi açısından büyük bir öneme sahip. “Meryem Ana Manastırı” olarak da bilinen yapı, halk arasında Sümela adıyla anılıyor. Peki Sümela Manastırı neden ve nasıl inşa edildi? Bu sorunun yanıtı, Bizans dönemine, efsanelere ve yüzyıllar süren bir inşa sürecine uzanıyor.

Kuruluş Efsanesi: Bir Rüya ile Başlayan Hikâye

Sümela Manastırı’nın kuruluşu hakkında en yaygın anlatı, 4. yüzyıla, Bizans İmparatoru I. Theodosius dönemine kadar uzanır. Rivayete göre Atinalı iki keşiş, Barnabas ve Sophronios, aynı gece rüyalarında Hz. Meryem’i görürler. Rüyalarında Meryem Ana, Karadeniz’in sarp kayalıkları arasında bir yerde kendilerine görünür ve orada bir ibadethane kurulmasını ister.

Bu rüyanın ardından iki keşiş uzun bir yolculuğa çıkar. Trabzon’a ulaştıklarında, Karadağ’ın eteklerinde, sarp kayalıkların arasındaki mağarada Meryem’e atfedilen kutsal bir ikonayı bulduklarına inanılır. Bu ikonanın, Aziz Luka tarafından yapıldığına dair bir inanç da vardır. İşte bu olay, manastırın temellerinin atılmasına vesile olur.

Başlangıçta küçük bir kaya kilisesi şeklinde inşa edilen yapı, zamanla genişleyerek büyük bir manastır kompleksine dönüşür. Böylece Sümela Manastırı’nın temeli, bir rüya ve kutsal bir işaret inancıyla atılmış olur.

Neden Bu Kadar Yüksek ve Ulaşılmaz Bir Yerde?

Sümela Manastırı’nın en dikkat çekici özelliği, inşa edildiği konumdur. Dik bir uçurumun ortasında, ulaşılması güç bir noktada yer alır. Peki neden böyle bir yer tercih edilmiştir?

Bunun birkaç sebebi vardır. Öncelikle erken dönem Hristiyanlıkta inziva ve tefekkür büyük önem taşır. Keşişler, Tanrı’ya daha yakın olabilmek için doğadan ve dünyevi hayattan uzak, sessiz ve izole alanları tercih ederlerdi. Sarp kayalıkların arasındaki bu mağara, tam da böyle bir ruhani ortam sunuyordu.

İkinci önemli sebep ise güvenliktir. Bizans döneminde bölge zaman zaman istilalara ve siyasi karışıklıklara sahne oluyordu. Yüksek ve ulaşılması zor bir noktaya kurulan manastır, hem doğal bir savunma avantajı sağlıyor hem de içerideki dini hazineleri koruma altına alıyordu.

Ayrıca Karadeniz ticaret yollarına hâkim bir konumda olması, manastırın zamanla bir hac ve ziyaret merkezi hâline gelmesine katkı sağladı. Hem ruhani hem stratejik sebepler, bu zorlu coğrafyanın seçilmesinde etkili oldu.

Mimari Yapısı: Kayalara Oyulmuş Bir Şehir

Sümela Manastırı yalnızca bir ibadethane değildir; adeta kayalara oyulmuş küçük bir yerleşim alanıdır. Kompleks; ana kaya kilisesi, şapeller, öğrenci odaları, kütüphane, mutfak, misafirhane, su kemerleri ve çeşitli yaşam alanlarından oluşur.

En dikkat çekici bölüm ana kaya kilisesidir. Bu bölüm, doğal bir mağaranın genişletilmesiyle oluşturulmuştur. İç duvarları ve tavanı fresklerle süslenmiştir. Bu fresklerde İncil’den sahneler, Hz. Meryem’in hayatı, İsa’nın doğumu, çarmıha gerilişi ve dirilişi gibi tasvirler yer alır.

Fresklerin bir kısmı 14. ve 18. yüzyıllara tarihlenir. Farklı dönemlerde yapılan bu süslemeler, manastırın yüzyıllar boyunca aktif olarak kullanıldığını gösterir.

Manastırın su ihtiyacını karşılamak için yapılan su kemerleri de mimari açıdan dikkat çekicidir. Sarp kayalıklara rağmen suyun yukarı taşınabilmesi, dönemin mühendislik bilgisi hakkında önemli ipuçları verir.

Bizans’tan Osmanlı’ya Uzanan Süreklilik

Sümela Manastırı, özellikle Trabzon İmparatorluğu döneminde (1204–1461) büyük önem kazanmıştır. Bu dönemde manastır, imparatorların himayesi altına girmiş ve çeşitli bağışlarla güçlendirilmiştir. İmparator III. Aleksios’un manastıra önemli destek verdiği bilinir.

1461 yılında Trabzon’un Osmanlı topraklarına katılmasıyla birlikte manastır yeni bir döneme girer. İlginç olan, Osmanlı döneminde de manastırın varlığını sürdürmesidir. Osmanlı padişahları tarafından verilen fermanlarla manastırın hakları korunmuş, dini faaliyetlerine izin verilmiştir.

Bu durum, Sümela’nın yalnızca bir Bizans mirası değil, aynı zamanda çok kültürlü Anadolu tarihinin bir parçası olduğunu gösterir. Yüzyıllar boyunca farklı yönetimler altında ayakta kalabilmiş olması, yapının hem dini hem kültürel değerinin kabul gördüğünü kanıtlar.

20. Yüzyılda Terk Ediliş ve Restorasyon

1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan nüfus mübadelesi sonrasında manastırdaki Rum Ortodoks nüfus bölgeden ayrılmıştır. Bu tarihten sonra yapı uzun süre kaderine terk edilmiştir.

Zamanla freskler zarar görmüş, yapının bazı bölümleri tahrip olmuştur. Doğal aşınma, define aramaları ve bilinçsiz ziyaretler manastıra ciddi zararlar vermiştir.

Ancak 20. yüzyılın sonlarından itibaren Sümela Manastırı’nın restorasyonu gündeme gelmiş, kapsamlı çalışmalar başlatılmıştır. Özellikle 2015 sonrasında gerçekleştirilen restorasyon projeleriyle kaya düşme riskine karşı önlemler alınmış ve freskler onarılmıştır.

Bugün manastır, belirli dönemlerde ziyarete açık olup hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

Sadece Bir Manastır mı?

Sümela Manastırı, yalnızca bir dini yapı değildir. Aynı zamanda Karadeniz’in kültürel hafızasının bir parçasıdır. Efsaneler, hikâyeler ve halk anlatıları bu yapının etrafında şekillenmiştir.

Her yıl 15 Ağustos’ta, Meryem Ana Yortusu kapsamında belirli izinlerle ayin düzenlenmesi, manastırın ruhani öneminin günümüzde de sürdüğünü gösterir.

Ayrıca bulunduğu Altındere Vadisi Milli Parkı, doğa turizmi açısından da önemli bir merkezdir. Sümela’yı ziyaret edenler, yalnızca tarihî bir yapıyı değil, aynı zamanda Karadeniz’in eşsiz doğasını da deneyimler.

Ada Lovelace: Dünyanın İlk Bilgisayar Programını Yazan Kadın

Sonuç: Kayalıklarda Yükselen Bir Hafıza

Sümela Manastırı’nın hikâyesi; inanç, azim ve mühendislik başarısının birleşimidir. Bir rüya ile başlayan serüven, yüzyıllar süren bir inşa ve koruma sürecine dönüşmüştür.

Sarp kayalıkların ortasında yükselen bu yapı, yalnızca geçmişin bir kalıntısı değil; farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan canlı bir tarih belgesidir. Bizans’tan Osmanlı’ya, oradan modern Türkiye’ye uzanan bu süreklilik, Sümela Manastırı’nı benzersiz kılar.

Bugün Altındere Vadisi’ne bakarken, kayaların arasında yükselen bu manastırın yalnızca taşlardan ibaret olmadığını görmek mümkündür. O, geçmişle bugün arasında kurulan sessiz bir köprüdür.

Sümela Manastırı neden ve nasıl inşa edildi sorusunun cevabı, aslında insanlığın inançla, doğayla ve mimariyle kurduğu ilişkinin bir özetidir. Yüksek kayalıkların arasında ayakta duran bu yapı, binlerce yıldır hem zamana hem de coğrafyaya meydan okumaya devam ediyor.

19. 19.yüzyılın ortalarında, sanayi devrimi Avrupa’yı dönüştürürken henüz ortada ne bilgisayar vardı ne de yazılım kavramı. Elektrik günlük hayata yeni yeni giriyor, makineler buhar gücüyle çalışıyor, matematik ise çoğunlukla soyut bir bilim dalı olarak görülüyordu. İşte tam bu dönemde, henüz icat edilmemiş bir makine için program yazan bir kadın vardı: Ada Lovelace.

Bugün “dünyanın ilk bilgisayar programcısı” olarak anılan Ada Lovelace, yalnızca bir algoritma yazmakla kalmadı; makinelerin bir gün yalnızca hesap yapmakla sınırlı kalmayacağını, komutlarla yönlendirilebileceğini ve sembolleri işleyebileceğini öngördü. Onun bu vizyonu, modern bilişim çağının temellerinden biri olarak kabul ediliyor.

Şairin Kızı, Matematiğin Çocuğu

Ada Lovelace, 10 Aralık 1815’te Londra’da Augusta Ada Byron adıyla dünyaya geldi. Babası, dönemin ünlü romantik şairi Lord Byron’dı. Annesi Anne Isabella Milbanke ise matematiğe yatkın, disiplinli ve entelektüel bir aristokrattı.

Evlilikleri uzun sürmedi. Lord Byron, Ada henüz birkaç haftalıkken İngiltere’yi terk etti ve kızını bir daha hiç görmedi. Ada’nın yetiştirilmesi tamamen annesine kaldı.

Anne Isabella, kızının babasına benzemesinden korkuyordu. Byron’un hayalci ve duygusal kişiliğinin Ada’da tekrar etmesini istemedi. Bu nedenle onu matematik, mantık ve fen bilimleriyle büyüttü. 19. yüzyıl İngiltere’sinde aristokrat kız çocuklarının müzik ve edebiyat eğitimi alması normaldi; ancak ileri düzey matematik eğitimi alışılmış bir durum değildi.

Ada, küçük yaşlardan itibaren özel dersler aldı. Dönemin saygın bilim insanları Mary Somerville ve Augustus De Morgan gibi isimlerden eğitim gördü. Bu sayede hem matematiksel düşünceyi öğrendi hem de entelektüel çevrelere erken yaşta dahil oldu.

Charles Babbage ile Tanışma

Ada’nın hayatındaki en önemli dönüm noktası, 1833 yılında Charles Babbage ile tanışması oldu. Babbage, “Difference Engine” (Fark Makinesi) adını verdiği, otomatik hesap yapabilen mekanik bir makine üzerinde çalışıyordu.

Ada henüz 17 yaşındaydı. Babbage ise dönemin en sıra dışı matematikçilerinden biriydi. Genç Ada, Babbage’ın makinesini gördüğünde yalnızca teknik bir icat görmedi; onun potansiyelini fark etti.

Babbage’ın daha sonra tasarladığı “Analytical Engine” (Analitik Motor) ise çok daha iddialıydı. Bu makine, delikli kartlarla komut alabilecek ve farklı işlemleri sıralı şekilde yapabilecekti. Henüz tamamlanmamış bir tasarımdı ama Ada, bu makinenin hesaplamanın ötesine geçebileceğini düşündü.

Dünyanın İlk Bilgisayar Programı

1842 yılında İtalyan matematikçi Luigi Menabrea, Babbage’ın Analitik Motor’u hakkında Fransızca bir makale yayımladı. Ada, bu makaleyi İngilizceye çevirdi.

Ancak yaptığı iş yalnızca bir çeviri değildi. Metne kendi notlarını ekledi. “A’dan G’ye” uzanan bu notlar, orijinal makaleden daha uzun ve daha derindi.

Özellikle “Not G”, tarihe geçti. Ada burada, Analitik Motor’un Bernoulli sayılarını nasıl hesaplayabileceğini adım adım anlattı. Bu anlatım; değişkenler, döngüler ve işlem sıraları içeriyordu. Yani bugün “program” dediğimiz yapının ilk örneğiydi.

Makine henüz inşa edilmemişti. Ama Ada, o makine çalışıyormuş gibi bir algoritma yazmıştı. Bu nedenle Ada Lovelace, dünyanın ilk bilgisayar programını yazan kişi olarak kabul edilir.

Hesap Makinesinden Fazlası

Ada’nın asıl dehası, yalnızca matematiksel algoritma yazmasında değil; makinenin doğasını kavrayışındaydı.

Notlarında şu düşünceyi ortaya koydu:

Analitik Motor yalnızca sayılarla sınırlı değildir. Eğer semboller matematiksel kurallarla ifade edilebilirse, makine bunları da işleyebilir.

Bu cümle, modern bilgisayar anlayışının temelidir. Bilgisayarların metin, müzik, görüntü ve veri işleyebilmesinin ardındaki mantık, tam olarak budur.

Ada, 1843 yılında, bilgisayarların bir gün müzik besteleme ya da karmaşık desenler üretme kapasitesine sahip olabileceğini yazdı. O dönemde elektrikli devreler yoktu, transistör icat edilmemişti. Ama Ada Lovelace, genel amaçlı programlanabilir makine fikrini kavramıştı.

Evlilik ve Soyadı

Ada, 1835 yılında William King ile evlendi. 1838’de eşi “Earl of Lovelace” unvanını aldı ve Ada da “Countess of Lovelace” oldu.

Bu nedenle tarihte Ada Lovelace adıyla anılır. Resmi adı Ada King, Countess of Lovelace olsa da bilim dünyasında kısaca Ada Lovelace olarak bilinir.

Kısa Ama Etkili Bir Hayat

Ada Lovelace, hayatı boyunca sağlık sorunları yaşadı. 1852 yılında, yalnızca 36 yaşındayken rahim kanseri nedeniyle hayatını kaybetti.

Ölümünden sonra çalışmaları uzun süre unutuldu. Babbage’ın Analitik Motor’u inşa edilemediği için Ada’nın yazdıkları teorik bir hayal gibi görüldü.

Ancak 20. yüzyılın ortalarında, elektronik bilgisayarlar geliştirilmeye başladığında Ada’nın notları yeniden keşfedildi. 1950’lerde mühendisler onun yazdıklarını incelediklerinde, kavramsal olarak modern programlamayla örtüştüğünü fark ettiler.

Modern Dünyada Ada Lovelace

Ada’nın etkisi zamanla daha görünür hale geldi:

• 1980’lerde ABD Savunma Bakanlığı tarafından geliştirilen bir programlama dili “Ada” adıyla anıldı.
• Her yıl Ekim ayında düzenlenen Ada Lovelace Day, bilim ve teknoloji alanındaki kadınları onurlandırmak amacıyla kutlanıyor.
• Bilgisayar tarihi kitaplarında Ada Lovelace, programlama kavramının öncüsü olarak yer alıyor.

Bugün yazılan her kod satırı, dolaylı olarak onun ortaya koyduğu programlama mantığının devamıdır.

Neden Hâlâ Önemli?

Ada Lovelace’in önemi yalnızca “ilk kadın programcı” olmasından kaynaklanmaz. Onu özel kılan, hayal gücü ile matematiği birleştirmesidir.

Babası bir şairdi; o ise bilimi seçti. Ama şiirsel hayal gücünü kaybetmedi. Matematiksel bir makinenin sanatsal üretim yapabileceğini düşünmesi, yaratıcılıkla analitiğin birleşimidir.

Bugün yapay zekâdan kuantum bilgisayarlara kadar pek çok teknoloji, Ada’nın öngördüğü “genel amaçlı sembol işleme” fikrinin üzerine inşa ediliyor.

Oyuncu Kanbolat Görkem Arslan Kimdir? 45 Yaşında Hayatını Kaybetti

Sonuç

Ada Lovelace, bilgisayarlar ortada yokken onların nasıl çalışabileceğini tasarladı. Var olmayan bir makine için algoritma yazdı.

Onun hikâyesi yalnızca bilim tarihinin bir anekdotu değildir. Aynı zamanda vizyonun, cesaretin ve entelektüel merakın hikâyesidir.

Dünyanın ilk bilgisayar programını yazan kadın olarak anılan Ada Lovelace, 19. yüzyılda attığı adımlarla 21. yüzyılın dijital dünyasına yön verdi.

Bugün teknolojiyle çevrili bir yaşam sürüyorsak, bunun temelinde 1843’te yazılmış birkaç sayfalık notun payı olduğunu unutmamak gerekir.